april 2026 Schenken op papier: zo werkt het in 2026

Stel: je hebt de afgelopen jaren een mooi vermogen opgebouwd dat (deels) in spaargeld of beleggingen zit. Je wilt dat je kinderen daarvan profiteren, maar tegelijkertijd wil je zelf ook financieel comfortabel blijven leven. In één keer een groot bedrag weggeven voelt dan vaak niet goed of is simpelweg onmogelijk omdat het vermogen (nog) vastzit als overwaarde in je woning. Tegelijkertijd wil je wel voorkomen dat de Belastingdienst straks een flinke hap uit je nalatenschap neemt. Schenken op papier kan dan een interessante oplossing zijn. 

Wat is schenken op papier precies? 

Schenken op papier, ook wel een schuldigerkenning uit vrijgevigheid genoemd, is eigenlijk vrij eenvoudig. Je schenkt een bedrag aan je kind, maar je maakt het geld nog niet daadwerkelijk over. In plaats daarvan leg je bij de notaris vast dat je een bedrag schuldig bent aan je kind. 

Juridisch is het bedrag dus al van je kind. In de praktijk blijft het gewoon op jouw rekening staan. Vaak wordt afgesproken dat het bedrag pas opeisbaar is bij overlijden. Daardoor verlaag je je toekomstige nalatenschap, terwijl je tijdens je leven de controle houdt over je vermogen. Dat is precies waarom deze constructie voor veel ouders aantrekkelijk is. 

Waarom kiezen mensen hiervoor? 

De belangrijkste reden om te kiezen voor schenken op papier is om erfbelasting te besparen. Je legt de schenking namelijk vast als schuld waardoor het niet meer in je nalatenschap valt. Het werkt soms ook gunstig uit voor box 3, maar niet altijd.  

Een ander voordeel van deze constructie is dat je niet direct een groot bedrag over hoeft te maken. Veel ouderen hebben hun vermogen bijvoorbeeld in de overwaarde van hun woning zitten. In dat geval is een gewone schenking vaak niet mogelijk, maar kan een papieren schenking wel een oplossing zijn om de jaarlijkse vrijstelling te benutten. 

De voorwaarden  

Schenken op papier kan alleen als je het strikt volgens de regels doet. De belangrijkste voorwaarde is dat de schenking via de notaris wordt vastgelegd. Zonder notariële akte wordt het fiscaal niet erkend. Daarnaast ben je verplicht om jaarlijks minimaal 6% rente te betalen over het geschonken bedrag. Die rente moet je ook echt overmaken.  

Doe je dat niet, dan loop je het risico dat de Belastingdienst de papieren schenking bij overlijden niet accepteert. Verder speelt de schenkbelasting een rol en box 3. Bij jou ontstaat een schuld, bij je kind een vordering. Beide moeten worden meegenomen in de aangifte inkomstenbelasting. Dat zorgt voor een verschuiving van belastingdruk tussen jou en je kind. 

Rekenvoorbeeld: hoe zit het met schenkbelasting? 

Bij een papieren schenking van €100.000 moet je schenkbelasting betalen zodra de ondertekening bij de notaris heeft plaatsgevonden. Omdat het hier gaat om een schenking van ouder aan kind, mag je, mits je kind ouder dan 18 en jonger dan 39 is, gebruikmaken van de eenmalig verhoogde vrijstelling van €33.129. 

Er blijft dus een belastbaar bedrag over van €66.871 voor de schenkbelasting. Over dit belastbare bedrag wordt schenkbelasting geheven. Omdat €66.871 binnen de eerste tariefschijf valt, wordt het volledige bedrag tegen 10% belast. De uiteindelijke verschuldigde schenkbelasting komt uit op €6.687. 

Wat gebeurt er in box 3 als je op papier schenkt? 

Stel: je schenkt €100.000 op papier aan je kind. Bij jou ontstaat een schuld van €100.000, terwijl je kind een vordering krijgt van hetzelfde bedrag. 

In box 3 werkt dit twee kanten op. Bij jou verlaagt de schuld je belastbare vermogen. Daarbij geldt wel een drempel voor schulden (€3.800 in 2026), waardoor niet de volledige schuld meetelt in box 3.  

In 2026 rekent de Belastingdienst voor schulden met een forfaitair rendement van 2,70% (negatief). Dit betekent dat je belastbare rendement daalt. Over dit (negatieve) rendement wordt het box 3-tarief van 36% toegepast. 

Concreet:
2,70% van (€100.000 – €3.800) = €2.597,40 (negatief rendement)
36% van €2.597,40 = €935 minder belasting per jaar 

Bij je kind gebeurt het tegenovergestelde. De vordering van €100.000 telt mee als vermogen in box 3. We gaan er voor het rekenvoorbeeld vanuit dat je kind zelf €30.000 spaargeld heeft. Er geldt in box 3 een heffingsvrij vermogen van €59.357 per persoon (2026). Alleen het vermogen daarboven wordt belast. 

Dat betekent dat €130.000 − €59.357 = €70.643 belast is. Voor het spaargeld rekent de Belastingdienst met een forfaitair rendement van 1,44% en voor de vordering geldt een fictief rendement van 6%. Het belastbare rendement is dus €432 + €6000. Hierover betaalt je kind het vaste box 3-tarief van 36%, oftewel circa €1.258 per jaar. Zonder de schenking zou je kind €0 belasting betalen in box 3, dus de extra belasting bedraagt €1.258.  

Jij bespaart dus ongeveer €935 box 3 belasting per jaar, terwijl je kind ongeveer €1258 extra gaat betalen. 

Schenken op papier in het nieuwe box 3 stelsel

Vanaf 2028 wil het kabinet in box 3 waarschijnlijk overstappen naar belasting over het werkelijke rendement. Deze wetgeving is nog in ontwikkeling en kan wijzigen voordat het wordt ingevoerd.  

In dit voorbeeld zou dat betekenen dat je kind belasting moet betalen over de daadwerkelijk ontvangen rente van €6.000 per jaar en niet over het fictieve rendement van 6%. Waarschijnlijk geldt er straks een vrijstelling van zo’n €1.800 per persoon, waardoor €4.200 belast zou zijn. Als het tarief 36% blijft, komt de belasting voor je kind straks uit op ongeveer €1.512 per jaar. Als je deze constructie overweegt, moet je er dus rekening mee houden dat je kind in box 3 straks meer belasting gaat betalen dan nu het geval is. Vanaf 2028 wordt de rente op schulden (anders dan voor de eigen woning of aanmerkelijk belang) in box 3 direct in mindering gebracht op je rendement. 

Dat betekent concreet dat de rente die je aan je kind betaalt (bijvoorbeeld €6.000) als kosten aftrekbaar is in box 3. Deze rente is dus níet aftrekbaar in box 1 of box 2. Schenken op papier wordt in het nieuwe box 3-stelsel waarschijnlijk minder aantrekkelijk, vooral wanneer het grootste deel van je vermogen in de eigen woning zit. De eigen woning valt namelijk in box 1, waardoor je de rente nergens meer kunt aftrekken en er dus geen fiscaal voordeel meer te behalen is. 

De 6% rente: vaak onderschat 

De renteverplichting is misschien wel het belangrijkste aandachtspunt. Je bent verplicht om jaarlijks 6% rente betalen over het geschonken bedrag. Bij €100.000 betekent dat €6.000 per jaar. Dat geld moet je daadwerkelijk overmaken. Het is niet voldoende om dit alleen administratief bij te schrijven. Je moet dit kunnen aantonen, bijvoorbeeld met bankafschriften. 

Heb je je vermogen vooral vastzitten in beleggingen of vastgoed, dan kan het een probleem zijn om elk jaar een vast bedrag aan rente te betalen aan je kind. Schenken op papier is dus niet alleen een fiscale keuze, maar ook een liquiditeitsvraagstuk. 

Rekenvoorbeeld: hoe pakt schenken op papier uit voor de erfbelasting? 

Stel: je schenkt € 100.000 op papier aan je kind en houdt dit tien jaar vol. Over dit bedrag betaal je jaarlijks 6% rente, oftewel € 6.000 per jaar. In totaal draag je in die periode € 60.000 over aan je kind. Je vermogen neemt daardoor tijdens je leven al af met € 60.000. 

Bij overlijden wordt de schuld van € 100.000 in mindering gebracht op je nalatenschap. Voor de erfbelasting in 2026 geldt voor kinderen een vrijstelling van € 26.230. Over het deel van de erfenis boven deze vrijstelling betaalt een kind 10% belasting tot € 158.669 en 20% over het meerdere. 

De papieren schenking zorgt ervoor dat je nalatenschap lager wordt, waardoor er minder erfbelasting verschuldigd is. Als de vrijstelling al volledig is toegepast voor ander vermogen en de nalatenschap volledig binnen de eerste belastingschijf valt, levert de schuld van € 100.000 een besparing op van € 10.000 aan erfbelasting. 

Daarnaast behoort de betaalde rente van € 60.000 ook niet meer tot je vermogen. Dit scheelt maximaal € 6.000 aan erfbelasting. De totale besparing komt daarmee uit op maximaal € 16.000. Als de vrijstelling van € 26.230 nog niet volledig is toegepast, kan de daadwerkelijke besparing in de praktijk lager uitvallen. 

Vergeet de uitsluitingsclausule niet 

Een punt dat vaak over het hoofd wordt gezien is de uitsluitingsclausule. Hiermee zorg je ervoor dat de schenking privévermogen blijft van je kind. Zonder deze clausule kan bij een scheiding een ex-partner mogelijk aanspreek maken op (een deel van) de schenking. Dit moet je direct goed regelen in de notariële akte. Achteraf aanpassen is niet mogelijk. 

Let op: mogelijk nadelig effect op toeslagen  

Het kan zijn dat door een schenking op papier het recht op toeslagen van je kind vervalt. Deze schenking wordt namelijk meegerekend als box 3-vermogen. Als het totale vermogen van je kind (zonder toeslagpartner) in 2026 hoger is dan €38.479, vervalt het recht op huurtoeslag. Bij een vermogen boven €146.011 bestaat er geen recht meer op zorgtoeslag en kindgebonden budget. Het is daarom verstandig om dit vooraf goed door te rekenen. 

Wat betekent dit voor jou? 

Schenken op papier kan een slimme manier zijn om vermogen over te dragen en erfbelasting te besparen. Voor het besparen van box 3 belasting is deze constructie minder geschikt, hoewel jij belasting kunt besparen zal je kind meer belasting gaan betalen. In het nieuwe box 3 stelsel kan deze constructie ook voor jou nadelig uitpakken als je weinig ander vermogen in box 3 hebt. 

Of dit voor jouw situatie een goed idee is, is dus de vraag. Daarnaast moet je het natuurlijk allemaal netjes volgens de regels doen, en de wet verandert vaak. Ook zien we soms dat mensen zich blindstaren op het belastingvoordeel en de praktische kant vergeten, zoals de rente die je elk jaar cash moet betalen. Laat je dus goed adviseren.  

Wil je weten of schenken op papier in jouw situatie verstandig is en hoe je dit het beste kunt inrichten? Neem gerust contact op met onze collega Naomi. Zij kijkt graag met je mee naar het totaalplaatje en helpt je om dit goed en toekomstbestendig te regelen.